Kernwoorden en dictee
De volledige 220 Dolch-woorden en 95 naamwoorden plus Fry's eerste 300, als lijst, als woordkaarten om af te drukken of als dictee met nakijkblad.
Dolch voorschools (40 woorden)
- a
- and
- away
- big
- blue
- can
- come
- down
- find
- for
- funny
- go
- help
- here
- I
- in
- is
- it
- jump
- little
- look
- make
- me
- my
- not
- one
- play
- red
- run
- said
- see
- the
- three
- to
- two
- up
- we
- where
- yellow
- you
Wat kernwoorden zijn
Sight words zijn de woorden die een kind leert meteen te herkennen, zonder ze te verklanken. Ze verdienen die aanpak om twee redenen: ze komen aan de lopende band voor, en veel ervan volgen de gewone Engelse spellingregels niet, waardoor letter voor letter ontcijferen misgaat. Said, come en one klinken totaal niet zoals ze eruitzien. Omdat een kleine set woorden een groot deel van alle tekst uitmaakt, houdt directe herkenning de aandacht vrij voor de woorden die de betekenis echt dragen.
De Dolch-lijst
Edward Dolch stelde zijn lijst in 1936 samen uit de boeken die kinderen werkelijk lazen, en het is nog steeds de lijst die de meeste scholen gebruiken. Hij bevat 220 functiewoorden verdeeld over vijf niveaus, van voorschools tot groep 5, plus een aparte lijst van 95 zelfstandige naamwoorden. De functiewoorden zijn het bindweefsel van het Engels, de woorden die geen plaatje kan uitbeelden: the, of, and, but. De naamwoorden staan apart omdat ze anders geleerd worden, meestal bij een plaatje in plaats van door pure herkenning. Elk niveau staat hier volledig en in de gepubliceerde volgorde, dus je kunt ze op volgorde doorwerken.
De Fry-lijst
Edward Fry pakte hetzelfde idee op in 1957 en herzag het in 1980, door de 1000 meest voorkomende woorden in schoolteksten te rangschikken naar hoe vaak ze voorkomen. Dit hulpmiddel bevat de eerste 300, gegroepeerd per honderdtal, en dat is het stuk dat het meeste oplevert: het eerste honderdtal alleen al beslaat ruwweg de helft van alles wat gedrukt is. Fry rangschikt op frequentie in plaats van op leerjaar, dus de twee lijsten overlappen sterk maar staan anders geordend. Werkt je school met Fry, neem dan deze; werkt ze met Dolch, neem dan die. Beide doen hoeft niet.
Woordkaarten en dictees
Drie weergaven van dezelfde woorden. Woordenlijst is gewoon leesbare tekst, prettig voor aan de muur of in een leesmap. Woordkaarten zet ze twaalf per pagina met gestippelde kniplijnen, en alle kaarten van één set krijgen dezelfde lettergrootte zodat een geknipt stapeltje er gelijkmatig uitziet. Dictee geeft een genummerd blad met een schrijflijn, en het vinkje Antwoorden invullen drukt hetzelfde blad af met de woorden er al op, oftewel je nakijkblad. Zet de volgorde op geschud en noteer het startgetal, dan kun je het dictee vandaag uitdelen en volgende week het bijbehorende nakijkblad afdrukken.
Goed om te weten
- De Dolch-naamwoorden vormen een aparte lijst naast de 220 functiewoorden, ze horen er niet bij.
- De bladen zijn in millimeters opgezet, dus afdrukken op 100% geeft kaarten op ware grootte.
- Plak je eigen woorden om een dictee te maken van de spelling van deze week in plaats van een standaardlijst.
- Een geschudde trekking is te herhalen: hetzelfde startgetal en dezelfde instellingen geven altijd hetzelfde dictee.
- Er wordt niets bewaard. Het blad wordt op onze server gemaakt en het resultaat verdwijnt zodra het verstuurd is.